FİRƏNGizin uşaqları

Dünən kubokun yarımfinalında baş verənlər artıq “səhv” kateqoriyasını çoxdan keçib. Bu, mövsümboyu yığılan problemlərin pik nöqtəsidir.

Son saniyələr, oyunun taleyi həll olunur. Və hamının gördüyü, tribunadan tutmuş ekran qarşısındakı azarkeşə qədər hər kəsin “bu penalti idi” dediyi epizod... Hakim görmədi. Bu, bir yana — VAR da görmədi.

Texnologiya var, sistem var, amma qərar yoxdur. Bu artıq texniki yox, sistemli problemdir.

Dünənki “Sabah” – “Qarabağ” oyunu bir kubok yarımfinalından daha artıq məna daşıdı. Oyunun nəticəsindən çox, son saniyələrdə baş verən hakim biabırçılığı yadda qaldı. Verilməyən aşkar penalti, susan VAR və oyunu ədalətin yox, öz bildikləri ssenarinin içində bitirən hakimlər bir daha göstərdi ki, bu mövsüm Azərbaycan futbolunda hakimlik artıq tənqid yox, ittiham mövzusudur.

Bu, sadəcə kobud səhv deyildi. Bu, mövsüm boyu yığılan narazılığın pik həddi idi. Çünki insan bir epizodu səhv saya, iki epizodu uğursuzluq kimi qəbul edə bilər, amma eyni xarakterli, eyni nəticə doğuran, eyni dərəcədə qıcıq yaradan qərarlar ard-arda, turdan-tura gələndə artıq “səhv” sözü yetərli olmur. O anda başqa sözlər meydana çıxır: qərəz, qəsd, sifariş. Hakimlərin son zamanlar etdiyinə səhvdən başqa hər şey yaraşır.

Ən ironik tərəfi də budur ki, “Sabah”ın belə hakim köməyinə ehtiyacı yox idi. Oyunun uzatma dəqiqələrində bəlkə də elə öz gücü ilə qalib gələcəkdi. Amma hakimin bu qərarı oyunun məzmununu da, nəticənin qəbulunu da zədələdi. Bir komandanın haqqını əlindən almaqla yanaşı, digər komandanın qələbəsinə də kölgə salındı. Görünən penaltini görməmək bir yana, VAR-ın da kor kimi davranması artıq adamı qəzəbləndirmir, iyrəndirir. Nə demək istəyirsiniz?

Vaxtilə hakimlər komitəsində təmizlənmə tələb edirdiksə, indi artıq orada sadəcə təmizləmə yox, dezinfeksiya lazımdır. Hətta vəziyyət o həddə çatıb ki, bunlar ÜST-ün nəzarətində bəzi hakimlər qan testindən keçirilməlidir, şübhə var ki, firəng tayfaları ilə qarışıqları olsun. Bu, sərt ifadədir, amma bu gün hakimliyimizin düşdüyü durum da məhz belə sərt münasibət doğurur. Çünki ortada "peşəkar" səriştəsizlikdən çox, futbolun sinirlərini məqsədli şəkildə oyadan bir mənzərə var.

Əgər bunların hamısı sadəcə səhvdirsə, niyə bu qədər ardıcıl və bu qədər kritik məqamlarda baş verir? Əgər səhv deyilsə, o zaman məqsəd nədir? Kənardan baxanda məqsədli xaos yaratmaq niyyəti son dərəcə iyrənc görünür. Uzaq firəng elindən idarə olunan prosesin başında duranlar addım-addım istəklərinə nail olur. Məqsəd ölkədə nüfuzlu adamları bir cəbhədə birləşdirib AFFA-nın yeni idarəçilərinə qarşı çevirməkdir. “Qarabağ”a, “Neftçi”yə, “Turan Tovuz”a edilən haqsızlıqlar sanki bir mesaj verir: birləşin, AFFA-ya qarşı vuruşun. Nüfuzlu iş adamlarının, məmurların, futbol adamlarının narazılığı ilə federasiyanı çökdürmək istəyən bir ağıl işləyir.

Burada sadə məntiq var: AFFA indiki durumda klubları niyə öz üstünə qaldırsın? Heç bir sağlam idarəçilik məntiqi buna cavab vermir. Deməli, bu idarə olunan prosesdir. “Boz bina” mütləq keçmişin zərərli qalıqlarından təmizlənməlidir. Çünki qurumu içindən qurd yeyir, çürüdür. Bunu görmək o qədər də çətin deyil. Daxildə iki-üç cəbhələşmə olduğu hiss olunur. Elə bil “Sonanın uşaqları” “tin uşaqları” ilə vuruşur, əziyyətini isə Azərbaycan futbolu çəkir.

İki-üç həftə əvvəl Əliyarın etdiyi iki səhv qərara deməyə söz tapmır adam. Yunanıstan çempionatının ən kritik, qalmaqallı oyunlarını idarə edən hakim belə səhv etməz. Tutaq ki, etdi. Bu, bir dəfə olur, ikinci dəfə dəvə məsəli olur... Dünənki oyunda da bunu gördük. Doxsan dəqiqə rəvan keçən oyunda təcrübəli hakimin etdiyi “səhv” əslində məhz həmin qəsdin, həmin qərəzin, həmin idarə olunan xaosun növbəti təzahürü kimi göründü. Əgər belə deyildisə, adi ofsayd epizoduna bəzən beş-on dəqiqə baxanlar niyə ən taleyüklü məqamda oyunu dərhal bitirdi? Get, bax epizoda, yenə qərarında qal, sonra fitini çal. Amma sən bunu etmirsənsə, deməli, artıq sadəcə oyunu idarə etmirsən, oyunun içində oyun qurursan.

Belə hakimlik futbolu inkişaf etdirmir, futbolu zəhərləyir. Azarkeşin əsəbini, klubun etibarını, məşqçinin səbrini, futbolçunun əməyini məhv edir. Bu fit bir penaltini vermədi, sabah bir mövsümün taleyini dəyişəcək, o biri gün isə bütöv sistemə qarşı nifrət yaradacaq. Ən təhlükəlisi də budur.

Bu oyundan sonra həmin hakim fitini vicdanından yox, bazar tualetindən asmalıdır. Çünki vicdanla verilən qərar bu deyildi. Vicdanla idarə olunan oyun bu deyildi. Vicdanla yaşayan futbol mühiti də bu deyil. Dünən baş verənlər Azərbaycan futbolunda hakimlik adına qalan nə vardısa, onun da üstündən xətt çəkdi. İndi ya bu sistemi kökündən silkələmək lazımdır, ya da sabah eyni iyrənc mənzərəyə yenə baxmağa hazır olmaq.

Əli Sahib